در میان منابع تجدیدپذیر، انرژی خورشیدی جایگاه ویژهای دارد. خورشید از میلیاردها سال پیش منبع اصلی انرژی برای زمین بوده و امروزه نیز با استفاده از فناوریهایی مانند سلولهای فتوولتائیک میتوان تابش خورشید را به برق تبدیل کرد.
اما فناوری خورشیدی چگونه شکل گرفت و چه مسیری را طی کرد تا به نیروگاههای خورشیدی امروزی رسید؟
تاریخچه استفاده از انرژی خورشیدی
استفاده انسان از انرژی خورشید سابقهای بسیار طولانی دارد؛ با این حال، توسعه علمی و صنعتی فناوری تبدیل نور خورشید به برق به حدود دو قرن گذشته بازمیگردد. نقطه عطف این مسیر، کشف اثر فوتوولتائیک و سپس توسعه سلولهای خورشیدی بود. پیشرفت علم مواد، فناوری نیمهرساناها و مهندسی برق در ادامه باعث افزایش راندمان و کاهش هزینه تولید تجهیزات خورشیدی شد.
۱۸۳۹
کشف اثر فوتوولتائیک
کشف بکرل؛ نخستین گام تولید برق از نور
۱۸۸۳
نخستین سلول خورشیدی
سلول سلنیومی چارلز فریتس
امروز
نیروگاههای صنعتی
سلولهای سیلیکونی و پروژههای بزرگ
کشف اثر فوتوولتائیک در سال ۱۸۳۹
در سال ۱۸۳۹ میلادی، «الکساندر ادمون بکرل» اثر فوتوولتائیک را کشف کرد.
اثر فوتوولتائیک فرآیندی است که در آن انرژی نور خورشید در یک ماده مناسب به انرژی الکتریکی تبدیل میشود. این پدیده، پایه علمی عملکرد سلولهای خورشیدی و فناوری فتوولتائیک امروزی محسوب میشود.
کشف بکرل را میتوان یکی از نخستین گامهای مهم در مسیر تولید برق مستقیم از نور خورشید دانست.
ساخت نخستین سلول خورشیدی در سال ۱۸۸۳
در سال ۱۸۸۳ میلادی، «چارلز فریتس» نمونهای از سلول خورشیدی را با استفاده از سلنیوم ساخت. راندمان این سلول کمتر از یک درصد بود و با سلولهای خورشیدی مدرن فاصله زیادی داشت؛ اما این دستاورد نشان داد که امکان تبدیل نور خورشید به انرژی الکتریکی وجود دارد.
توسعه فناوری سلولهای خورشیدی
پس از این دستاوردهای اولیه، تحقیقات درباره مواد نیمهرسانا و فناوری فتوولتائیک ادامه پیدا کرد. توسعه سلولهای سیلیکونی یکی از مهمترین مراحل در مسیر تجاری شدن انرژی خورشیدی بود.
با گذشت زمان، راندمان سلولها افزایش پیدا کرد و هزینه تولید پنلهای خورشیدی کاهش یافت. همین موضوع باعث شد استفاده از انرژی خورشیدی از کاربردهای تحقیقاتی و محدود، به پروژههای تجاری و صنعتی گسترش پیدا کند.